Islomiy moliyalashtirish sodda tilda
Murobaha, ijara va musharaka — bu qanday ishlaydi va oddiy kreditdan nimasi bilan farq qiladi
2026-yil 29-iyundan Oʻzbekistonda islomiy banking toʻgʻrisidagi qonun kuchga kirdi va banklar birin-ketin «islomiy oyna»larini ochmoqda. Notanish soʻzlar ortida tushunarli mexanizmlar yotibdi — ularni bizneste qanday qoʻllashni koʻrib chiqamiz.
Uchta vosita
Murobaha
Bank aktivni sotib oladi va sizga ustama bilan sotadiBank sizga kerakli tovar, xomashyo yoki uskunani yetkazib beruvchidan oʻzi sotib oladi, soʻngra uni sizga boʻlib-boʻlib toʻlash sharti bilan — sotib olish narxidan yuqori narxda — sotadi. Ustama oldindan belgilanadi va toʻlovlar muddati choʻzilsa ham oʻzgarmaydi.
Kreditdan farqi
Oddiy kreditda bank foiz evaziga pul beradi, siz uni qaytarasiz. Murobahada bank aktivni sotib olib, qayta sotadi — siz pulni ishlatganingiz uchun emas, tovar uchun toʻlaysiz, va ustama muddatga bogʻliq emas.
Muayyan bitim uchun uskuna, transport, xomashyo yoki tovar sotib olish.
Ijara
Sotib olish huquqi bilan ijara — lizingga oʻxshashAktiv — koʻchmas mulk, texnika, uskuna — bank mulkida qoladi, siz esa undan ijara toʻlovi evaziga foydalanasiz. Muddat tugagach, aktivni oldindan kelishilgan narxda sotib olish mumkin.
Kreditdan farqi
Oddiy lizingdan farqli oʻlaroq, shartnoma real aktivning ijarasiga asoslanadi: bank sotib olinguncha aktivga egalik qilish tavakkalining bir qismini oʻz zimmasiga oladi, shunchaki foiz evaziga xarid moliyalashtirmaydi.
Uzoq muddatga koʻchmas mulk, maxsus texnika va ishlab chiqarish uskunalari.
Musharaka
Sheriklik: bank va tadbirkor foyda va tavakkalni boʻlishadiBank va tadbirkor biznes yoki loyihaga birgalikda kapital kiritib, sheriklarga aylanadi. Foyda oldindan kelishilgan nisbatda boʻlinadi, zarar esa kiritilgan ulushlarga mutanosib ravishda taqsimlanadi.
Kreditdan farqi
Bu yerda na foiz, na qatʼiy ustama mavjud: bank daromadi biznesning real natijasiga bogʻliq — u kreditor emas, hammuassis kabi ishlaydi.
Oʻsib borayotgan biznes yoki yirik loyihani ulushli moliyalashtirish.
Oʻzbekiston banklari hali musharaka boʻyicha tayyor mahsulotlarni bank.uz saytida eʼlon qilmagan — qaysi islomiy oynalar bu formatda ishlayotganini toʻgʻridan-toʻgʻri soʻrab aniqlashtiring.
Oʻzingizni sinab koʻring
Vaziyat: tadbirkorga sex uchun yangi stanok kerak. U toʻlovni qismlarga boʻlib toʻlashga tayyor, lekin oʻzgaruvchan foizsiz, aniq ustama miqdorini oldindan bilishni xohlaydi. Qaysi vosita eng mos keladi?
Muhim
Material taʼlimiy xarakterga ega va diniy xulosa (fatvo) hisoblanmaydi. Mahsulotning shariat meʼyorlariga muvofiqligini bankning oʻz shariat kengashi tasdiqlaydi — rasmiylashtirishdan oldin buni toʻgʻridan-toʻgʻri aniqlashtiring.